Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
 
logo




!!! Włącz głośniki !!!

Getto warszawskie zostało utworzone przez okupacyjne władze hitlerowskie 2 października 1940 roku.

Na terenie getta znalazło się wiele ulic w tym "nasze". Mimo zły warunków panujących w gettcie odbywało się "normalne" życie były tu miejsca pracy, tajne szkoły i sklepy , szpital, a nawet teatr.

Na ul. Nowolipki znajdowały m.in się konspiracyjna bibiloteka (Nowolipki 20) gdzie dzieci uczące się mogły wypożyczyć podręczniki szkolne, kuchnia dla dzieci oraz szkoła powszechna (Nowolipki 35), w kościele przez pewnien czas obywały się tajne przedstawienia teatralne. Przez Nowolipie, Nowolipki,część Smoczej przebiegał konspiracyjny szlak komunikacyjny przez dziury w ścianach strychów oraz ulica przez Smoczą, Nowolipki, Zamenhofa przebiegała trasa przemarszu "placówkarzy" powracających do getta z pracy po aryjskiej stronie - do "dzikiego getta", gdzie mieszkają.



Uliczny handel

Przy Smoczej było wiele zakładów pracy m.in produkowano ochronne obuwie słomiane dla Wehrmachtu. W fabryce pracowało ok. 1500 osób (Smocza 35), tu były warsztaty wytwórcze zajmuące się zabawkarstwem, galwanizerstwem, tkactwem, montażem maszyn do liczenia, oraz magazyny odzieży niemieckiej (Smocza 19)


Ul. Gęsia, biały budynek po lewo to areszt śledczy

Na Gęsiej znajdowało się m.in u Dom dzieci żydowskich należący do Centosu. Jego kierownikiem był znany pisarz i pedagog Kalman Lis (Gęsia 43), Szpital Dziecięcy oraz Poczta (Gęsia 6) 9 czerwca 1941 utworzono w getcie przy ul. Gęsiej 24 centralny areszt, a w latach 1943 - 1944 obóz koncentracyjny dla Żydów, tzw. Gęsiówkę, który podlegał przez pewien czas KL Majdanek.


Baraki obozu koncentracyjnego "Gęsiówka"

KOMUNIKACJA W GETTCIE Getto znajdowało się na dośc dużym terenie, by ułatwić poruszanie się po jego terenie otowrzono linię omnibusu konnego.

Żydowski tramwaj "Tylko dla Żydów"

Trasa omnibusu:



22 lipca 1942 roku Niemcy przystąpili do likwidacji getta w Warszawie. Początkowo zdezorientowani i zastraszeni Żydzi, nie znający prawdziwego celu niemieckich poczynań, skuszeni obietnicą pracy "na wschodzie" , możliwością zabrania bagaży i przydziałem żywności na drogę, nie stawiali oporu.Kolumny przestraszonych ludzi zmierzały z tobołkami na Umschlagplatz. Tu na powierzchni 2,4 tys. mkw. codziennie czekało na transport od 6 do 10 tys. starców, kobiet i dzieci. W getcie, którego granice zmniejszono, pozostało około 60 tys. osób. Niemcy skoncentrowali resztki Żydów w kilku enklawach, obejmujących zakłady pracy przymusowej i budynki mieszkalne dla robotników. Getto żyło w ciągłym strachu przed wznowieniem akcji wysiedleńczej. Kiedy w styczniu 1943 roku Niemcy podjęli pierwszą próbę wysiedlenia kilku tysięcy osób, młodzi bojownicy Żydowskiej Organizacji Bojowej po raz pierwszy stawili zbrojny opór. Kilka tygodni później, 19 kwietnia, wybuchło w getcie powstanie zbrojne od początku skazane na niepowodzenie. Po jego stłumieniu Niemcy ostatecznie zlikiwdowali getto mordująć bądź wywożąc ostatnich Żydów oraz burząc wszelkie zabudowania.


Mapa getta oraz kierunki działań w powstańców


Płonące garbarnie przy Smoczej

Pozostałości po gettcie



Pozstał jedynie kościół św. Augustyna









3 sierpnia 1942 r. w piwnicach szkoły im. Borochowa przy ul. Nowolipki 68 zostały ukryte w metalowych skrzynkach dokumenty archiwum getta warszawskiego, gromadzone przez grupę zwaną Oneg Szabat pod kierunkiem Emanuela Ringelbluma. Druga część dokumentów została ukryta w końcu lutego 1943 r. w dwóch bańkach od mleka. Po wojnie w 1946 r. i 1950 r. w ruinach tego budynku dokumenty zostały odnalezione i przeniesione do Żydowskiego Instytutu Historycznego. W 1999 r. zostały wpisane na światową listę zabytków piśmiennictwa UNESCO "Memory of the World".


 

Copyright © 2005 Ernest Łuczak